Прафілактыка канфліктаў і эфектыўныя спосабы іх дазволу

  • Сідаровіч Святлана Віктараўна, намеснік дырэктара па ВСРР

Канфлікт: паняцце, віды, прычыны.

Канфлікт у псіхалогіі вызначаецца як «актуалізавалі супярэчнасць,
сутыкненне процілегла накіраваных інтарэсаў, мэтаў, пазіцый, меркаванняў,
поглядаў суб’ектаў ўзаемадзеяння або апанентаў і нават сутыкненне саміх
апанентаў «.

Нягледзячы на ​​разнастайнасць навуковых трактовак паняцця «канфлікт», агульным ва ўсіх
вызначэннях з’яўляюцца: неадпаведнасць, сутыкненне, суперніцтва.

Агульнапрызнаная класіфікацыя вылучае наступныя віды канфліктаў:

  1. унутрыасобасны — характарызуецца барацьбой прыкладна роўных па сіле
    матываў, інстынктаў, інтарэсаў асобы (узнікае, калі да аднаго і таго ж
    можна выхоўваць прад’яўляюцца супярэчлівыя патрабаванні з боку выхавацеля,
    і калі асабістыя патрэбы не супадаюць з прад’яўляюцца патрабаваннямі).
  2. міжасобасны, пры якім дзеючыя асобы імкнуцца рэалізоўваць
    у сваёй дзейнасці ўзаемавыключальныя мэты (выхавальнік выбірае стыль
    зносін у залежнасці ад уласнага эмацыйнага адносіны да пэўнага
    выхаванцу, альбо ад уласнага эмацыйнага стану на дадзены момант
    — непаслядоўнасць; выбар аўтарытарнага стылю ўзаемадзеяння, калі
    выхавальнік арыентаваны галоўным чынам на арганізацыю дысцыпліны і
    кантролю, выключаючы эмацыйны кампанент стаўлення да дзіцяці).
  3. Канфлікт паміж асобай і групай, які ўзнікае ў выпадак разыходжанні
    пазіцый аднаго члена групы і ўсёй групы ( «моббинг»).
  4. міжгрупавой канфлікт, які ўзнікае паміж групамі як выхаванцаў,
    так і выхавальнікаў і педагогаў, аддзяленнямі і г.д.

Трэба заўважыць, што міжасобасныя і межгрупповых канфліктаў часта працякаюць як
ўнутрыасобаснага, аднак вастрыня перажыванняў пры гэтым звычайна бывае саслабленай.

па ступені нарастання вастрыні супярэчнасцяў і канфліктаў вылучаюць:

  • незадаволенасць;
  • рознагалоссе;
  • супрацьдзеянне;
  • разлад;
  • варожасць.

Вельмі важна своечасова распазнаць пачатак канфлікту, тады лягчэй яго
выдаліць. Распазнаць яго можна па сігналах. Вось гэтыя сігналы па меры нарастання:
дыскамфорт, інцыдэнт, непаразуменне, напружанне, крызіс.

дыскамфорт — гэта інтуітыўнае адчуванне нейкага непрыемнага асадку,
які цяжка выказаць словамі.

інцыдэнт — хваляванне, раздражненне, непрыемнае адчуванне, выкліканыя нейкі
канкрэтнай сітуацыяй, дзеяннем, словам, інтанацыяй, павышэннем голасу, мімікай
і г.д.

непаразуменне — ілжывыя высновы, зробленыя з якой-небудзь сітуацыі,
выказванні, рашэнні, ўсмешкі, смеху і да т.п.

напружанне — змяненне нашых пачуццяў да апаненту ў горшы бок,
якое ўзмацняе нашу заклапочанасць.

крызіс — гэта досыць відавочны сігнал, калі канфлікт ужо паспеў і
пераспеў так, што мы перарываем нашы адносіны, суправаджаючы іх абразамі,
стратай кантролю над сабой, сваімі пачуццямі, выказваньнямі, нормамі паводзін.

Выхавальніку, педагогу асабліва важна навучыцца распазнаваць канфлікты на
узроўні дыскамфорту і інцыдэнту, тады іх параўнальна лёгка скарэктаваць.

абагульніўшы прычыны канфліктаў, адносна сацыяльна-рэабілітацыйнага
цэнтра для непаўналетніх, можна зрабіць выснову аб тым, што ўсе яны адлюстроўваюць
розную ступень неадпаведнасці:

  1. несупадзенне, супрацьстаянне матываў, інтарэсаў, установак, поглядаў;
  2. разузгадненне ведаў, уменняў, здольнасцяў;
  3. наяўнасць у дадзены момант розных эмацыйных станаў;
  4. адрозненне тэмпераментаў, характараў;
  5. рознае разуменне або інтэрпрэтацыя інфармацыі;
  6. неаднолькавыя чакання, пазіцыі, ацэнкі, самаацэнкі;
  7. неадпаведнасць мэтаў, сродкаў, метадаў дзейнасці;
  8. розны ўзровень выхаванасці, адукаванасці;
  9. розны ўзровень дамаганняў;
  10. разузгадненне размеркаванне адказнасці;
  11. нізкі ўзровень развіцця камунікатыўных здольнасцяў;
  12. адсутнасць адзіных патрабаванняў, што прад’яўляюцца да выхаванцаў;
  13. адхіляцца паводзіны (алкагалізм, наркаманія і інш.);
  14. абмежаванне волі, актыўнасці, самавыяўлення выхаванцаў і
    супрацоўнікаў.

Нягледзячы на ​​агульную для ўсіх канфліктаў прыроду паходжання, педагагічныя
канфлікты маюць свае асаблівасці і характэрныя прычыны.

Асаблівасць педагагічных канфліктаў заключаецца ў тым, што

  • адзін бок (а менавіта выхавальніца) нясе прафесійную
    адказнасць за правільнае дазвол канфліктнай сітуацыі;
  • ўдзельнікі канфлікту маюць розны сацыяльны статус (педагог,
    выхавальнік, выхаванец), чым і вызначаецца іх розны паводзіны ў
    канфлікце;
  • розніца ўзросту і жыццёвага вопыту удзельнікаў спараджае рознае
    стаўленне да канфліктаў, спосабам іх дазволу, адказнасці за памылкі
    пры іх вырашэнні (канфлікт «вачамі выхавацеля» і «вачамі падлетка»
    бачыцца па-рознаму);
  • прафесійная пазіцыя выхавацеля, педагога ў канфлікце абавязвае яго
    ўзяць на сябе ініцыятыву ў дазволе і на першае месца здолець паставіць
    інтарэсы выхаванца як асобы, якая фарміруецца;
  • ўдзельнікі канфлікту валодаюць рознай ступенню уменняў спраўляцца са
    сваімі эмоцыямі, падпарадкоўваць іх розуму;
  • прысутнасць іншых выхаванцаў пры канфлікце ператварае іх з
    сведак у удзельнікаў, а канфлікт набывае для іх выхаваўчы
    характар;
  • ўсякая памылка выхавацеля, педагога пры дазволе канфліктнай сітуацыі
    спараджае новыя сітуацыі і канфлікты, у якія ўключаюцца іншыя
    выхаванцы, а таксама калегі-педагогі, і кіраўнікі;
  • канфлікт у дзейнасці выхавальніка лягчэй папярэдзіць, чым паспяхова
    дазволіць ( «вышэйшы пілатаж» прафесійнай педагагічнай дзейнасці).

Рэакцыя дзяцей і падлеткаў, у сілу асобасных асаблівасцяў выхаванцаў
рэабілітацыйнага цэнтра, шмат у чым вызначаецца сацыяльнай няспеласцю асобы
дзіцяці, наяўнасцю псіхічнага інфантылізм, прымітыўнасцю матывацыйнай сферы
паводзін, патрэбаў, скажонымі формамі выхавання ў бацькоўскай сям’і,
перанесеным ў раннім дзяцінстве гвалтам як фізічнага, так і псіхалагічнага
тыпу, засваенне мадэлямі асацыяльных паводзін бацькоў.

Для паспяховага вырашэння канфліктаў асобасныя і ўзроставыя асаблівасці
выхаванцаў сацыяльна-рэабілітацыйнага цэнтра неабходна ведаць кожнаму
супрацоўніку педагагічнага калектыву.

Існуе ўзаемасувязь відаў педагагічных канфліктаў ад прычын іх
абумаўляюць (Дадатак 1).

У мэтах прафілактыкі канфліктных сітуацый супрацоўнікам педагагічнага складу
неабходна прытрымлівацца некаторых установак (Дадатак
2)
.

Ключ да вырашэння любога канфлікту складаецца ў тым, каб зірнуць на
канфлікт як на задачу, якая павінна быць вырашана, нягледзячы на ​​перашкоды,
як-то: боязь выбару, недахоп інфармацыі, нявызначанасць, малая
камунікабельнасць і г.д.


Внимание, только СЕГОДНЯ!
Ссылка на основную публикацию
2018